Νέα επιστημονική ανασκόπηση προτείνει ότι η γήρανση εξελίσσεται σε δύο στάδια, με βλάβες που συσσωρεύονται από τη νεότητα να ενεργοποιούνται αργότερα από βιολογικές διεργασίες της τρίτης ηλικίας
Μια νέα θεωρία για τη γήρανση και τη σύνδεσή της με τις χρόνιες ασθένειες έρχεται να προτείνει επιστημονική ομάδα από το University College London και το Πανεπιστήμιο Queen Mary University του Λονδίνου.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Aging-US, υποστηρίζει ότι η γήρανση δεν αποτελεί μια απλή και ενιαία διαδικασία, αλλά εξελίσσεται σε δύο διακριτές φάσεις που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών κατά τη διάρκεια της ζωής.
Οι ερευνητές David Gems, Alexander Carver και Yuan Zhao προτείνουν ένα νέο μοντέλο που επιχειρεί να εξηγήσει γιατί η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για πολλές χρόνιες παθήσεις.
Το πρώτο στάδιο: Οι «κρυφές» βλάβες της νεότητας
Σύμφωνα με τη νέα θεωρία, το πρώτο στάδιο της γήρανσης ξεκινά πολύ νωρίτερα από όσο πιστεύεται.
Κατά τη διάρκεια της ζωής, ο οργανισμός υφίσταται λοιμώξεις, τραυματισμούς, κυτταρικές φθορές και γενετικές μεταλλάξεις.
Παρότι το ανθρώπινο σώμα διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς επιδιόρθωσης, ένα μέρος αυτών των βλαβών δεν αποκαθίσταται πλήρως.
Αντίθετα, παραμένει «σιωπηλά» στο σώμα για χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες χωρίς να προκαλεί εμφανή προβλήματα.
Το δεύτερο στάδιο: Όταν η ηλικία ενεργοποιεί τις βλάβες
Το δεύτερο στάδιο εμφανίζεται αργότερα στη ζωή.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι καθώς ο οργανισμός γερνά, βιολογικοί μηχανισμοί που κάποτε λειτουργούσαν φυσιολογικά αρχίζουν να παράγουν ανεπιθύμητες συνέπειες.
Οι άμυνες του σώματος εξασθενούν και η ικανότητα ελέγχου των παλαιών βλαβών μειώνεται.
Ως αποτέλεσμα, προβλήματα που παρέμεναν για χρόνια ανενεργά μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρές ασθένειες.
Γιατί εμφανίζονται ασθένειες στην τρίτη ηλικία
Η νέα θεωρία επιχειρεί να εξηγήσει γιατί πολλές ασθένειες εμφανίζονται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Οι επιστήμονες παραθέτουν αρκετά χαρακτηριστικά παραδείγματα:
1. Επανενεργοποίηση ιών
Ορισμένοι ιοί μπορούν να παραμείνουν ανενεργοί για δεκαετίες μέσα στον οργανισμό. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί λόγω ηλικίας, οι ιοί αυτοί ενδέχεται να επανενεργοποιηθούν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο έρπης ζωστήρας (shingles), ο οποίος προκαλείται από την επανενεργοποίηση του ιού της ανεμοβλογιάς.
2. Τραυματισμοί που «επιστρέφουν»
Ένας τραυματισμός στις αρθρώσεις κατά τη νεότητα μπορεί να φαίνεται ότι έχει επουλωθεί πλήρως. Ωστόσο, δεκαετίες αργότερα, καθώς οι ιστοί χάνουν την ανθεκτικότητά τους, η παλιά βλάβη μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας.
3. Καρκίνος και γενετικές μεταλλάξεις
Ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις μπορεί να υπάρχουν για χρόνια χωρίς συμπτώματα. Με την πάροδο του χρόνου και την αποδυνάμωση των αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού, οι μεταλλάξεις αυτές ενδέχεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου ή άλλων σοβαρών παθήσεων.
Η εξελικτική εξήγηση
Η μελέτη βασίζεται επίσης σε αρχές της εξελικτικής βιολογίας.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η φυσική επιλογή λειτουργεί πιο αποτελεσματικά στις νεαρές ηλικίες, όταν η αναπαραγωγή είναι σημαντική για την επιβίωση του είδους.
Αντίθετα, μετά την αναπαραγωγική ηλικία, η εξελικτική πίεση μειώνεται.
Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι βιολογικοί μηχανισμοί που είναι ωφέλιμοι στη νεότητα μπορούν να γίνουν επιβλαβείς αργότερα στη ζωή χωρίς να έχουν «διορθωθεί» από την εξέλιξη.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε νηματώδεις σκώληκες
Οι επιστήμονες αξιοποίησαν επίσης μελέτες στο μικροσκοπικό σκουλήκι Caenorhabditis elegans, έναν οργανισμό που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιολογία της γήρανσης.
Σε αυτά τα πειράματα παρατηρήθηκε ότι μικρές μηχανικές βλάβες που συμβαίνουν νωρίς στη ζωή μπορούν να οδηγήσουν σε θανατηφόρες λοιμώξεις όταν το ζώο φτάσει σε μεγάλη ηλικία.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι παρόμοιοι μηχανισμοί ίσως λειτουργούν και στους ανθρώπους.
Μια νέα προσέγγιση για πιο υγιή γήρανση
Η νέα θεωρία παρουσιάζει τη γήρανση ως μια πολυπαραγοντική διαδικασία που προκύπτει από την αλληλεπίδραση παλαιών βλαβών και μεταγενέστερων βιολογικών αλλαγών.
Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η καλύτερη κατανόηση αυτής της σχέσης θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης, σε έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων, σε στοχευμένες θεραπείες και τελικά σε πιο υγιή γήρανση.
Αν η θεωρία αυτή επιβεβαιωθεί από μελλοντικές έρευνες, ίσως αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο η ιατρική προσεγγίζει τις ασθένειες της τρίτης ηλικίας, μεταφέροντας το ενδιαφέρον όχι μόνο στη θεραπεία των συμπτωμάτων αλλά και στις βλάβες που συσσωρεύονται αθόρυβα από τις πρώτες δεκαετίες της ζωής.
www.bankingnews.gr
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Aging-US, υποστηρίζει ότι η γήρανση δεν αποτελεί μια απλή και ενιαία διαδικασία, αλλά εξελίσσεται σε δύο διακριτές φάσεις που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών κατά τη διάρκεια της ζωής.
Οι ερευνητές David Gems, Alexander Carver και Yuan Zhao προτείνουν ένα νέο μοντέλο που επιχειρεί να εξηγήσει γιατί η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για πολλές χρόνιες παθήσεις.
Το πρώτο στάδιο: Οι «κρυφές» βλάβες της νεότητας
Σύμφωνα με τη νέα θεωρία, το πρώτο στάδιο της γήρανσης ξεκινά πολύ νωρίτερα από όσο πιστεύεται.
Κατά τη διάρκεια της ζωής, ο οργανισμός υφίσταται λοιμώξεις, τραυματισμούς, κυτταρικές φθορές και γενετικές μεταλλάξεις.
Παρότι το ανθρώπινο σώμα διαθέτει ισχυρούς μηχανισμούς επιδιόρθωσης, ένα μέρος αυτών των βλαβών δεν αποκαθίσταται πλήρως.
Αντίθετα, παραμένει «σιωπηλά» στο σώμα για χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες χωρίς να προκαλεί εμφανή προβλήματα.
Το δεύτερο στάδιο: Όταν η ηλικία ενεργοποιεί τις βλάβες
Το δεύτερο στάδιο εμφανίζεται αργότερα στη ζωή.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι καθώς ο οργανισμός γερνά, βιολογικοί μηχανισμοί που κάποτε λειτουργούσαν φυσιολογικά αρχίζουν να παράγουν ανεπιθύμητες συνέπειες.
Οι άμυνες του σώματος εξασθενούν και η ικανότητα ελέγχου των παλαιών βλαβών μειώνεται.
Ως αποτέλεσμα, προβλήματα που παρέμεναν για χρόνια ανενεργά μπορούν να εξελιχθούν σε σοβαρές ασθένειες.
Γιατί εμφανίζονται ασθένειες στην τρίτη ηλικία
Η νέα θεωρία επιχειρεί να εξηγήσει γιατί πολλές ασθένειες εμφανίζονται κυρίως σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Οι επιστήμονες παραθέτουν αρκετά χαρακτηριστικά παραδείγματα:
1. Επανενεργοποίηση ιών
Ορισμένοι ιοί μπορούν να παραμείνουν ανενεργοί για δεκαετίες μέσα στον οργανισμό. Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί λόγω ηλικίας, οι ιοί αυτοί ενδέχεται να επανενεργοποιηθούν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο έρπης ζωστήρας (shingles), ο οποίος προκαλείται από την επανενεργοποίηση του ιού της ανεμοβλογιάς.
2. Τραυματισμοί που «επιστρέφουν»
Ένας τραυματισμός στις αρθρώσεις κατά τη νεότητα μπορεί να φαίνεται ότι έχει επουλωθεί πλήρως. Ωστόσο, δεκαετίες αργότερα, καθώς οι ιστοί χάνουν την ανθεκτικότητά τους, η παλιά βλάβη μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας.
3. Καρκίνος και γενετικές μεταλλάξεις
Ορισμένες γενετικές μεταλλάξεις μπορεί να υπάρχουν για χρόνια χωρίς συμπτώματα. Με την πάροδο του χρόνου και την αποδυνάμωση των αμυντικών μηχανισμών του οργανισμού, οι μεταλλάξεις αυτές ενδέχεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου ή άλλων σοβαρών παθήσεων.
Η εξελικτική εξήγηση
Η μελέτη βασίζεται επίσης σε αρχές της εξελικτικής βιολογίας.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η φυσική επιλογή λειτουργεί πιο αποτελεσματικά στις νεαρές ηλικίες, όταν η αναπαραγωγή είναι σημαντική για την επιβίωση του είδους.
Αντίθετα, μετά την αναπαραγωγική ηλικία, η εξελικτική πίεση μειώνεται.
Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι βιολογικοί μηχανισμοί που είναι ωφέλιμοι στη νεότητα μπορούν να γίνουν επιβλαβείς αργότερα στη ζωή χωρίς να έχουν «διορθωθεί» από την εξέλιξη.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε νηματώδεις σκώληκες
Οι επιστήμονες αξιοποίησαν επίσης μελέτες στο μικροσκοπικό σκουλήκι Caenorhabditis elegans, έναν οργανισμό που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιολογία της γήρανσης.
Σε αυτά τα πειράματα παρατηρήθηκε ότι μικρές μηχανικές βλάβες που συμβαίνουν νωρίς στη ζωή μπορούν να οδηγήσουν σε θανατηφόρες λοιμώξεις όταν το ζώο φτάσει σε μεγάλη ηλικία.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι παρόμοιοι μηχανισμοί ίσως λειτουργούν και στους ανθρώπους.
Μια νέα προσέγγιση για πιο υγιή γήρανση
Η νέα θεωρία παρουσιάζει τη γήρανση ως μια πολυπαραγοντική διαδικασία που προκύπτει από την αλληλεπίδραση παλαιών βλαβών και μεταγενέστερων βιολογικών αλλαγών.
Οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι η καλύτερη κατανόηση αυτής της σχέσης θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης, σε έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων, σε στοχευμένες θεραπείες και τελικά σε πιο υγιή γήρανση.
Αν η θεωρία αυτή επιβεβαιωθεί από μελλοντικές έρευνες, ίσως αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο η ιατρική προσεγγίζει τις ασθένειες της τρίτης ηλικίας, μεταφέροντας το ενδιαφέρον όχι μόνο στη θεραπεία των συμπτωμάτων αλλά και στις βλάβες που συσσωρεύονται αθόρυβα από τις πρώτες δεκαετίες της ζωής.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών